آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی و نورپردازی غیراصولی در تابلو‌ها

آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی یکی از پرهزینه‌ترین خطراتی است که اغلب کسب‌وکارهای فیزیکی را تهدید می‌کند. بسیاری از خسارت‌های جدی ناشی از سیم‌کشی زمانی اتفاق می‌افتد که ما تصور می‌کنیم، همه‌چیز امن است و خطری ما را تهدید نمی‌کند. درحالی‌که به زیرساخت‌ها توجه چندانی نداریم. در این مطلب تلاش کرده‌ایم تا درباره آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی در تابلو‌ها صحبت کنیم و بگوییم خطر دقیقا از کجا شروع می‌شود و چطور می‌توان احتمال ریسک را به حداقل رساند. خواندن این مطلب مهم را از دست ندهید!

آتش‌سوزی‌های الکتریکی چگونه شروع می‌شوند؟

آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی اغلب؛ اوقات وقتی شروع می‌شود که گرما در یک بخش از مدار، بیشتر از حد مجاز می‌شود و این داغی، موجب اشتعال مواد پیرامون آن همچون عایق کابل، چوب، گردوغبار یا پلاستیک می‌گردد. دلایل این اتفاق می‌تواند موارد زیر باشد:

1.  اتصال کوتاه

رایج‌ترین دلیل آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی در تابلو‌ها، اتصال کوتاه آن‌هاست، وقتی 2 رسانا ناخواسته به هم می‌رسند، مسیری با مقاومت بسیار کم ایجاد می‌شود و این مسئله موجب وقوع جرقه یا قوس الکتریکی شده و همین قوس مانند یک منبع حرارتی شدید موجب آتش‌سوزی می‌گردد.

2. اضافه‌بار

دلیل دومی که موجب آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی می‌شود، اضافه‌بار است. وقتی چند وسیله پرمصرف روی یک مدار قرار می‌گیرند، جریانِ بیشتر ایجاد شده در نتیجه گرمای زیادتری ساطع می‌گردد و همین مسئله موجب گرم‌شدن کابل، نرم‌شدن عایق و درنهایت جرقه و آتش‌سوزی می‌شود. حتی یک کابل رابط نامناسب یا آسیب‌دیده هم با اضافه‌بار، داغ شده و آتش‌سوزی را آغاز می‌کند.

3. اتصال ضعیف سیم‌ها

اتصال ضعیف سیم‌ها در داخل تابلو برق هم شایع‌ترین دلیل آتش‌سوزی است. این اتصال‌ها موجب ایجاد مقاومت الکتریکی و تولید حرارت زیاد در سیم‌ها و تجهیزات داخل تابلو شده و در صورت عدم شناسایی و تعمیر به موقع موجب ذوب‌شدن عایق‌ها و درنتیجه آتش‌سوزی می‌شود.

4. قطع و وصل مدار

کلیدزنی‌های پیاپی و غیراستاندارد هم موجب جرقه‌های خطرناک در تابلو برق شده و می‌تواند موجب آتش‌سوزی شود.

5. استفاده از تجهیزات قدیمی

از جمله عوامل موثر دیگر که موجب آتش‌سوزی می‌شود، تجهیزات قدیمی و بی‌کیفیت هستند. وقتی از تابلوهای برق قدیمی استفاده می‌کنید که با استانداردهای مدرن تطابق تدارند، احتمال آتش‌سوزی چندین برابر می‌شود.

6. تهویه نامناسب

حرارتی که در داخل تابلو به وجود می‌آید هم باید به درستی تخلیه شود. وقتی این اتفاق نمی‌افتد، دمای بیش از حد موجب ذوب‌شدن قطعات و آتش‌سوزی در تابلو برق و در نتیجه کل مجموعه می‌شود.

7. ورود گرد‌وغبار و رطوبت

یکی دیگر از دلایل آتش‌سوزی، وجود گردوغباری است که موجب ایجاد اتصال‌های کوتاهی در تجهیزات می‌شود. این عامل به‌خصوص در محیط‌های صنعتی و مناطق با رطوبت بالا ممکن است، باعث آتش‌سوزی شود.

8. نقص در سیستم ارتینگ (Earthing)

دلیل دیگر آتش‌سوزی ارتینگ ضعیف یا ناقص است که موجب ایجاد جریان ناخواسته و در نتیجه حرارت بالا و شعله‌ور شدن سیستم می‌شود.

نورپردازی اشتباه چرا خطرناک‌تر از تصور ماست؟

نورپردازی اشتباه هم می‌تواند منجر به خرابی تجهیزات و آتش‌سوزی شود. وقتی در قاب‌های بسته یا چراغ‌های سقفی، توان یا نوع لامپ را اشتباه انتخاب می‌کنید، حرارت انباشته شده راه فرار ندارد و در نتیجه سوکت و عایق سیم‌کشی را نرم کرده و خطر جرقه و قوس الکتریکی را افزایش می‌دهد.

در سیستم‌های LED، اگر ترانس یا درایور به دلایل مختلف به‌صورت درست و بهینه استفاده نشوند، عمر قطعات کاسته شده و ریسک خرابی و برق‌گرفتگی افزایش می‌یابد. هالوژن‌ها ذاتا گرمای بیشتری تولید می‌کنند وقتی از این هالوژن‌ها در چراغ‌های نامناسب استفاده می‌کنید، بیش از حد داغ شده و در نتیجه خطر آتش‌سوزی را چند برابر می‌کنند.

چرا فروشگاه‌ها و غرفه‌های تبلیغاتی بیشتر در خطرند؟

در محیط فروشگاه و غرفه‌های تبلیغاتی، به دلیل وجود فضاهای بسته و کابل کشی‌های پنهانی که در زیر کف، پشت دکورها و … انجام می‌شود، احتمال خطر اتصال کوتاه، جرقه و آتش‌سوزی افزایش می‌یابد. از سوی دیگر معمولا در ساخت غرفه‌ها برندها عجله می‌کنند و این مسئله موجب می‌شود تا کار به صورت غیرحرفه‌ای و غیراستاندارد انجام گردد.

نشانه‌های هشدار قبل از آتش‌سوزی

آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی اغلب ناگهانی اتفاق نمی‌افتد، بلکه نشانه‌هایی دارد که اگر به موقع به آن‌ها توجه شود، از بروز حادثه جلوگیری می‌کند.

1. بوی سوختگی

از جمله مهم‌ترین هشدارها، بوی سوختگی یا بوی پلاستیک ذوب‌شده است که به دلیل داغ‌شدن سیم یا آسیب به کابل اتفاق می‌افتد.

2. داغ‌شدن غیرعادی پریز، کابل و کلیدها

دلیل داغ شدن پریزها، کلیدها و … معمولا گرمای بیش‌ازحدی است که در اثر اضافه بار و یا اتصال معیوب در این ابزار اتفاق می‌افتد و می‌تواند منجر به آتش‌سوزی شود.

• قطع‌ووصلی برق

یکی دیگر از دلایل آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی، قطع و وصلی برق در سیستم اتصلات است.

• تغییر رنگ کابل یا پریز

یکی از واضح‌ترین علائم آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی، سیاه‌شدن یا قهوه‌ای شدن رنگ کابل یا پریز است.

تفاوت اجرای حرفه‌ای با اجرای ارزان‌قیمت

در پروژه‌های حرفه‌ای:

1. اجرا براساس استانداردهای ایمنی و کنترل کیفیت انجام می‌شود.
2. کارفرما از مصالح مناسب استفاده می‌کند.
3. روی کار نظارت دارد و در نتیجه خطرات آن به طرز چشم‌گیری کاهش می‌یابد.
4. مطابق با استاندارد سیم‌کشی و … انجام می‌شود.
5. شرکت‌های بیمه معمولا پروژه‌هایی را قبول می‌کنند که استانداردها را رعایت کرده‌باشند.

اما در پروژه‌های ارزان‌قیمت:

• از مصالح ارزان‌قیمت استفاده می‌شود.
• نیروی کار متخصص نیست.
• احتمال بروز خطرات مختلف در پروژه‌های ارزان‌قیمت به دفعات وجود دارد و کسی روی کار نظارت   چندانی ندارد.
• پروژه‌های ارزان‌قیمت بیشتر مواقع، از سوی بیمه رد می‌شوند یا هزینه‌های حق‌بیمه بالاتری دارند.
• پروژه‌های ارزان‌قیمت در درازمدت هزینه‌های بیشتری را به کارفرما تحمیل می‌کنند.

استانداردهای ایمنی در سیم‌کشی و نورپردازی

رعایت استاندارد‌های ایمنی در سیم‌کشی و نورپردازی فقط یک توصیه فنی نیستند، بلکه جان و مال شما را محافظت می‌کنند و احتمال برق‌گرفتگی و آتش‌سوزی را به‌شدت کاهش می‌دهند. برای تشخیص استانداردبودن یا نبودن سیم‌کشی، مهم‌ترین مبنا اجرای دستورالعمل‌های IEC است که شامل موارد زیر می‌شود:

1. استفاده از کابل استاندارد با سطح مقطع مناسب
2. توجه به ارت برای تخلیه جریان‌های نشتی
3. استفاده از فیوز یا کلید حفاظتی متناسب با بار واقعی مدار
4. استفاده از چراغ‌های ایمن در برابر داغ‌شدن، اتصال کوتاه و نوسان‌های برق در نورپردازی
5. استفاده از ترانس ایمن به جای آداپتورهای بی‌کیفیت

در مقابل کارفرماهایی که از روش‌های غیراستاندارد استفاده می‌کنند، معمولا دنبال راهکارهایی هستند که هزینه اولیه را کاهش دهند. به‌عنوان مثال: به مقوله ارت توجه چندانی ندارند و آن را حذف می‌کنند. از کابل‌های غیر اصولی استفاده می‌کنند و … .

تمامی اقدام‌های انجام شده این چنینی، اگرچه هزینه اولیه را به شدت کاهش می‌دهند، اما ریسک خرابی، حادثه و خسارت را چند برابر می‌کنند.

چطور ریسک آتش‌سوزی را به صفر نزدیک کنیم؟

برای این‌که ریسک آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی را به صفر برسانید، بهتر است به جای واکنش، به اقدام‌های پیشگیری توجه دوچندان داشته باشید. مجموعه راهکارهایی که در این رابطه می‌توانید انجام دهید، عبارت‌اند از:

• توجه به ایمنی برق‌کشی

برای این‌که ریسک آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی را به حداقل برسانید، مراقب باشید تا سیم‌کشی شما استاندارد باشد، اتصال‌ها شل نباشند، کیفیت چندراهی‌ها را بررسی کنید و همواره از تجهیزات استاندارد با فیوز مناسب استفاده کنید.

• بازرسی و نگهداری منظم

حواس‌تان به وسایل برقی فرسوده، کابل‌های آسیب‌دیده و تابلوهای برق شلوغ باشد و آن‌ها را به‌صورت دوره‌ای بررسی کنید.

• انتخاب صحیح منبع تغذیه و تجهیزات الکتریکی

استفاده از پاور نامتناسب، تهویه ضعیف یا عدم توجه به شرایط محیطی هم از جمله مواردی هستند که ریسک آتش‌سوزی را به شدت بالا می‌برد.

جمع‌بندی نهایی

آتش‌سوزی‌های الکتریکی در تابلوسازی معمولا به یک باره اتفاق نمی‌افتند، بلکه حاصل یک فرایند ضعیف همچون: سیم‌کشی غیراستاندارد، اتصال‌های ضعیف، اضافه‌بار، تهویه نامناسب و استفاده از تجهیزات بی‌کیفیت هستند که درنهایت منجر به آتش‌سوزی می‌شوند. فروشگاه‌ها و غرفه‌ها به دلیل فضاهای محدود و فشرده، کابل‌کشی‌های پنهان و عجولانه معمولا بیشتر در معرض آتش‌سوزی قرار دارند.

استفاده از سیم‌کشی‌های استاندارد، نظارت تخصصی و تجهیزات مناسب، نقاط مثبتی هستند که ریسک حادثه را به حداقل می‌رسانند.

اگر به دنبال اجرای ایمن، استاندارد با تجهیزات باکیفیت برای تابلوهای تبلیغاتی خود هستید، پیشنهاد می‌کنیم با ما در تابلو دیبا تماس بگیرید و از خدمات حرفه‌ای ما در این زمینه بهره‌مند شوید. مشاوره رایگان، همراهی شما در انتخاب تابلوی تبلیغاتی مناسب، ارائه تابلویی منحصربه‌فرد و استاندارد، پشتیبانی و … بخشی از خدمات حرفه‌ای است که ما در این شرکت معتبر به شما عزیزان ارائه می‌دهیم.

سوالات پرتکرار

1. آیا نورپردازی LED هم می‌تواند باعث آتش‌سوزی شود؟

به، امکان آتش‌سوزی دارد، به‌خصوص اگر سیم‌کشی آن ضعیف باشد، نصبش را استاندارد انجام نداده باشید یا از قطعات بی‌کیفیت استفاده کرده باشید.

2. چه نوع کابلی برای استند و تابلو مناسب است؟

برای استند و تابلو، بهتر است از کابل‌های مسی استفاده کنید.

3. آیا بیمه خسارت آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی را پوشش می‌دهد؟

بعید به نظر می‌رسد که آتش‌سوزی ناشی از سیم‌کشی در تابلو‌ها در زمره بیمه قرار بگیرد، اما؛ بیمه آتش‌سوزی واقعی که به ساختمان و اموال آسیب می‌زند، را تحت پوشش قرار می‌دهد.

4. هر چند وقت باید سیستم برق فروشگاه بررسی شود؟

پیشنهاد می‌شود، سیستم برق فروشگاه سالی یک‌بار توسط کارشناس خبره مورد بررسی قرار بگیرد.

5. آیا استفاده از تجهیزات ارزان خطرناک است؟

بله و ممکن است؛ شما را با خطراتی همچون اتصالات ضعیف، داغ‌کردن، آتش‌سوزی و نقص عملکرد مواجه سازد.